01 Rok 1919. Wojna polska

Материалы разные

Европа в семье. Время перемен. Мария Чапская.

003 Czas odmieniony

005 Część piąta. Niepodległość Часть пятая Независимость


Polska odzyskała niepodległość, ale jakże zewsząd zagrożoną! Jej wojsko
sklecone z trzech armii okupacyjnych, z resztek Korpusu Dowbora-
Muśnickiego i innych oddziałуw, z kadr formowanych konspiracyjnie przez
legionową organizację (POW) – wszystko o rуżnym uzbrojeniu,
umundurowaniu, komendzie. Pozostały po Niemcach sprzęt wojenny był
przez ludność zdemoralizowaną latami obcej władzy rabowany, co wymagało
licznych służb wartowniczych, wobec grasujących uzbrojonych band. Na
Wschodzie bolszewickie bojуwki głoszące hasła rewolucyjne
demoralizowały ludność, Wielkopolska jeszcze niewyzwolona, Lwуw
i wschodnia Galicja w rękach Ukraińcуw, kraj za Bugiem w rękach
niemieckich, w całym kraju strajki robotnicze, w Warszawie burzliwe wiece
i manifestacje.
Mimo to Naczelnik Państwa wyznaczył wybory do ustawodawczego
Sejmu na 26 stycznia 1919 roku. W końcu 1918 roku, na samo Boże
Narodzenie, poprzez Gdańsk, Poznań i Krakуw, wszędzie witany
entuzjastycznie, zjawił się w Warszawie Ignacy Paderewski, kładąc na szalę
rywalizacji obu konkurencyjnych ośrodkуw władzy swуj autorytet moralny
i światową sławę artysty. Piłsudski mianował go premierem nowego rządu,
a już 10 lutego 1919 roku Naczelnik Państwa Jуzef Piłsudski otworzył
uroczyście pierwsze posiedzenie Sejmu ustawodawczego.
„W tej godzinie wielkiego serc polskich bicia – mуwił – czuję się
szczęśliwy, że przypadł mi zaszczyt otwierać Sejm polski, ktуry znowu będzie domu swego ojczystego jedynym panem i gospodarzem”.
Pomimo chaosu panującego jeszcze w kraju chodziło o wykazanie
mocarstwom zachodnim, że odrodzone państwo polskie istnieje, krzepnie
i prawa swoje stanowi. 18 stycznia rozpoczęły się obrady konferencji
pokojowej w Wersalu, od ktуrych zależały losy Polski i jej granice.
Spisuję te historyczne wypadki w pуł wieku pуźniej, korzystając z prac
historykуw, zwłaszcza z dzieła Pobуg-Malinowskiego[277], ale wtedy, w 1919
roku, wśrуd tych rуżnych wrażeń, przejęta własnym i najbliższych losem, nie
zdawałam sobie sprawy z zagrożenia kraju ani z problemуw młodego
państwa.
Wiosna 1919 roku została mi w pamięci jako okres, w ktуrym miłość
i śmierć splatały się najściślej.
Obaj bracia na froncie. Jуzio na pуłnocno-wschodnim, w pociągu
pancernym, Staś w 1. Pułku Krechowieckim na froncie ukraińskim, Karla
zaręczyła się tej wiosny z Henrykiem Przewłockim, a Henio Rostropowicz,
nieodstępny od wypadku w Łazarewiczach kolega Stasia, rozerwany
granatem, umarł na jego rękach; dla Rуzi był to cios ponad miarę jej sił,
wszyscy go opłakaliśmy. Lila jako pielęgniarka pracowała w pociągu
sanitarnym obsługującym front pуłnocno-wschodni. Ciężka epidemia tyfusu
szerzyła się tego roku w wojsku. W tymże pociągu pracowały nasze kuzynki:
Nina Plater-Zyberk, Zosia Potulicka, następnie Dowgiałłowa i Ninka
Ronikier. Nina i Ninka zaraziły się tyfusem i były pielęgnowane przez Lilę
w szpitalu na Pradze, z największym poświęceniem, w prymitywnych,
wojennych warunkach. Ja przyjęłam tej wiosny tymczasową pracę w biurze
Czerwonego Krzyża. Schodziłyśmy się czasem w ogrodzie przy pałacyku
Łubieńskich na Mazowieckiej 5. Na tle tego kwitnącego ogrodu widzę bladą
i spłakaną twarz Rуzi. Jeszcze w okresie, kiedy pracowałam w schronisku, nie mając zamiaru
wyjść za Henryka, wymуwiłam się z jego starań, mimo że jego względy
krzepiły mnie w ciągu tej ciężkiej zimy 1918/19, nieobecności Jуzia i trwogi
o niego, mego nieudolnego kierownictwa schroniska na Krochmalnej
i zagrożenia kraju od wschodu i zachodu. Tej zimy, podobnie jak w 1914
roku w szpitalu mińskim, zawiodłam się na sobie samej. Kiedy jednak Heniś,
nie oglądając się już na mnie, zaręczył się wczesną wiosną z Karlą, poczułam
się bardzo osamotniona. Kierownictwo sierocińca odstąpiłam pani Falskiej,
a sama schroniłam się do pensjonatu przy ulicy Szczyglej i pogrążyłam się
w lekturach. W moim notatniku z tamtych lat, jakimś cudem zachowanym po
tylu przewrotach, znajduję ślad moich уwczesnych lektur: poezje
Żuławskiego, Prуchno Berenta, poematy Rabindranatha Tagore, ktуrych
fragmenty przepisywałam.

 

Польша восстановила свою независимость, но насколько больше угроза! Её армия
…состоящий из трех оккупационных армий, из остатков Дауборского корпуса…
Мушницкие и другие ветви, из рамок, образованных заговорщиком
легионная организация (пленных) — все о разных видах оружия,
Форма, командование. Военное снаряжение, оставленное немцами, было
населением, деморализованным годами грабежа иностранной державы, для чего потребовалось
многочисленных служб охраны, против вооруженных банд. На сайте
Восточное большевистское ополчение проповедует революционные лозунги
деморализовал население, Великопольская еще не освобождена, Львов.
и восточной Галиции в руках украинцев, страны за «Жуком» в руках
Забастовки немецких рабочих, штормовые митинги в Варшаве.
и демонстрации.
Тем не менее, глава государства назначил выборы в законодательные органы.
Сейм 26 января 1919 года. В конце 1918 года, ради Бога.
Рождество, через Гданьск, Познань и Краков, приветствовали повсюду.
С энтузиазмом, Игнатий Падеревский появился в Варшаве, поставив на весы…
соперничество двух конкурирующих центров власти, их моральный авторитет…
и всемирно известного художника. Пилсудский назначил его премьер-министром нового правительства,
и уже 10 февраля 1919 года глава государства Юзеф Пилсудский открыл
первое заседание законодательного сейма.
«В этот час великого бьющегося польского сердца, — сказал он, — я чувствую.
счастлив, что мне выпала честь открыть польский парламент, который снова
будет единственным хозяином и хозяином своего дома.»
Несмотря на все еще царящий в стране хаос, идея состояла в том, чтобы показать.
для западных держав, что возрожденное польское государство существует, оно укрепляет
и твои права — твои собственные. 18 января началась конференция
От этого зависела судьба Польши и ее границ.
Я записываю эти исторические инциденты прошлого века, используя произведения
историки, особенно из работы Побуга-Малиновского[277], но затем, в 1919 г.
года, среди этих разных впечатлений, захваченных ее собственной и ближайшей и дорогой судьбой, нет.
Я знал об угрозе для страны и о проблемах молодежи.
штата.
Весна 1919 года осталась в моей памяти как период, в котором любовь…
и смерть была тесно переплетена.
Оба брата на фронте. Озеро на северо-востоке, в поезде…
Бронированный, Стас 1-го Креховицкого полка на Украинском фронте, Карл.
этой весной она обручилась с Генриком Пшемлоцким и Хенио Ростроповичем,
коллега Стасио, неудержимый в катастрофе в Лазаревиче, разорван
с гранатой, он умер на руках, для Розы это был удар, превосходящий ее силы,
мы все оплакивали его. Лайла работала медсестрой в поезде.
санитарные объекты, обслуживающие северо-восточный фронт. сильная эпидемия сыпного тифа
распространился в армии в том году. Наши кузены работали на этом поезде:
Нина Плятер-Зиберг, Зося Потулицкая, затем Довгиаллув и Нинка.
Роникер. Нина и Нинка заболели брюшным тифом, и за ними ухаживала Лайла.
в больнице в Праге, с величайшей самоотверженностью, в первобытном,
…в условиях войны. Этой весной я устроился на временную работу в офис.
Красный Крест. Мы иногда спускались в сад возле дворца…
На фоне этого цветущего сада, я вижу бледный…
и плачущее лицо Роуз.
Даже пока я работал в приюте, у меня не было намерения
чтобы жениться на Хенрике, я извиняюсь от его усилий, даже если его услуги
укрепляли меня во время этой суровой зимы 1918/19 года, отсутствия Джозии и страха…
о нем, о моем неумелом управлении приютом Крохмална.
и угрозы стране с востока и запада. Этой зимой, как и в 1914 году.
год в минской больнице, я был разочарован в себе. Но когда Генри,
больше не глядя на меня, обручился с Карлой ранней весной, я почувствовал.
очень одиноко. Я отдала управление детским домом госпоже Фальской,
и я укрылся в пансионе на улице Щиглей и окунулся в себя
в показаниях. В моей тетради тех лет, как-то чудесным образом сохранившейся после того.
столько переворотов, что я нахожу следы своих ранних чтений: поэзию.
Żuławski, Пручно Берент, стихи Рабиндраната Тагора, которые
Я прописывал фрагменты.


Gdy serce wyschnie na pustynne piaski,
Przybywaj, Panie, z ulewą Twej łaski…
Odwiedziłam wtedy Dom Sierot Korczaka i ktуregoś dnia trafiłam na
uroczystość zakończenia roku szkolnego.
Korczak żegnał wychowankуw na samodzielną drogę życia.
„Słowa biedne są, słabe – mуwił – nic wam nie dajemy. Nie dajemy
Boga, bo Go sami odnaleźć musicie we własnej duszy, w samotnym wysiłku,
nie dajemy Ojczyzny, bo ją odnaleźć musicie własną pracą serca i myśli, nie
dajemy miłości, bo miłość to przebaczenie, a przebaczenie to trud, ktуry sami
podjąć musicie. Dajemy wam tęsknotę za lepszym życiem, ktуrego nie ma,
ale kiedyś będzie, za życiem prawdy i sprawiedliwości. Może ta tęsknota
doprowadzi Was do Boga, Ojczyzny i miłości”.
Słowa tego pożegnania towarzyszyły mi przez całe życie.
Wedle dat mego pamiętnika widzę, że w tym czasie wrуciłam dzięki książce zatytułowanej Krug cztienia (Krąg lektury) do Tołstoja.
La plupart des hommes – wpisał mi Jуzio na stronie tytułowej tej książki
– passent leur vie l’вme endormie… parfois assis seuls а l’heure du
crйpuscule au milieu de la campagne… avec la brise du soir est venue а eux…
la nostalgie de l’au-delа et de la saintetй. Mais la nuit tombe, il faut rentrer…
et il arrive souvent а la fin de la vie que c’est tout ce qu’on a entrevu de
divin: quelques soupirs, quelques frissons, quelques gйmissements
inarticulйs…[278] Sabatier
„(…) niech nam ta książka – dopisywał mуj brat – dopomoże do tego, aby
nasze wysiłki nie ograniczyły się do quelques frissons[279], J.”
W sam dzień Wielkanocy[280] 1919 roku Wilno i obszar wileński zostały
zbrojnie zdobyte i włączone do Polski. „Miłe miasto”, miasto jego młodości,
przywitało Naczelnika Państwa pieśnią, modlitwą i łzami z żarliwością przez
samego Piłsudskiego niespodziewaną. Dzień zwycięstwa dla Polski był
dniem klęski dla Litwy. Ale Naczelnik, planując federację, stwarzał fakty
dokonane, z Wilna – jak sądził – będzie mu łatwiej pertraktować z Kownem
niż z Warszawy. W drugą rocznicę zdobycia Wilna Piłsudski przybył do
rodzinnego miasta i przyjął w imieniu Rzeczypospolitej władzę nad
Wileńszczyzną.
„W dzień wielkiego triumfu – mуwił wtedy do zebranych przedstawicieli
społeczeństwa wileńskiego – triumfu polskiego, ktуry tak gorąco wszyscy tu
zebrani odczuwają, nie mogę nie wyciągnąć przez kordon nas dzielący ręki
do tych, tam w Kownie, ktуrzy może dzień dzisiejszy, dzień naszego triumfu,
uważają za dzień klęski i żałoby. Nie mogę nie wyciągnąć ręki, nawołując do
zgody i miłości. Nie mogę ich nie uważać za braci”.
Litwini jednak nie darowali nigdy Polsce tego przywłaszczenia ich
stolicy. 15 sierpnia 1919 roku odbył się ślub Karli z Henrykiem Przewłockim, na
ktуry przybyli obaj bracia szeregowi w mundurach.
Jesienią przyjęłam posadę nauczycielską w Szkole Powszechnej
Kolejowej nr 4 przy ulicy Żelaznej. Wielkie musiały być braki
w nauczycielstwie, skoro zaangażowano mnie, bez żadnych kwalifikacji
pedagogicznych, i zlecono wykładać nauki przyrodnicze oraz rysunki.
Przed laty wykułam fizykę i chemię do egzaminуw licealnych bez żadnej
pomocy, bo mnie te przedmioty interesowały, zdołałam więc coś powiedzieć
dziewczynkom najstarszego oddziału i nawet zaimprowizować jakieś
chemiczne doświadczenia. Polubiłam te dzieci i one mnie polubiły.
Zapisałam się też na Uniwersytet i chodziłam na popołudniowe wykłady
profesora Kleinera, ktуry przygotowywał swoich słuchaczy do studiуw
polonistyki.
W tym czasie wrуcił do Warszawy z Kijowa Antek Marylski, podobnie
jak mуj brat z Petersburga, bardzo odmieniony. Nie było już mowy o żadnym
odtworzeniu naszego „falansteru”. Pozostała przyjaźń głęboka i troska
o niego, szukał swojej drogi, pełen rozterki, kochał się i chorował.
Pan Marylski, lękając się, być może, naszych wpływуw, wysłał go do
Paryża na studia filozofii, ale spekulacja filozoficzna nie leżała
w możliwościachj Antka, ktуry był człowiekiem czynu. Tołstojowskiej idei
pacyfizmu pozostał wierny, i do wojska, mimo zagrożenia kraju
i powszechnej mobilizacji w 1920 roku, nie wstąpił. W 1922 roku za poradą
księdza Korniłowicza, światłego duszpasterza młodzieży akademickiej,
nastąpiło spotkanie Marylskiego z Rуżą Czacką, wtedy już franciszkanką.
Straciwszy wzrok w wieku dwudziestu dwуch lat, zapoznała się
z metodami kształcenia niewidomych we Francji i Szwajcarii, i postanowiła
zająć się sprawą ociemniałych w Polsce.

 

Когда твое сердце высыхает до песков пустыни,
Приди, Господи, с дождем Твоей благодати…
Потом я посетил детский дом Корчака и однажды обнаружил себя в
церемония окончания учебного года.
Корчак попрощался со своими учениками на своем собственном пути.
«Слова бедны, слабы, — сказал он, — мы ничего тебе не даем». Мы не даём
Боже, потому что ты должен найти Его в своей душе, в одиночестве,
мы не отдаем Отечество, потому что ты должен найти его своим сердцем и умом, нет.
мы даём любовь, потому что любовь — это прощение, а прощение — это усилие, которое мы сами прилагаем.
ты должен взять его. Мы даем тебе жажду лучшей жизни, которой нет,
но однажды это будет, в жизни правды и справедливости. Может быть, это желание
приведет тебя к Богу, Родине и любви».
Слова этого прощания сопровождали меня всю мою жизнь.
Судя по датам моего дневника, я вижу, что в то время я вернулся благодаря тому.
книга под названием «Круг чтения» Толстому.
La plupart des hommes — написал мне Жузио на титульном листе этой книги.
— пассивный левр в моем эндорме… parfois assis seuls a l’heure du
…в окружении кампуса… avec la brise du soir est place à eux…
…ностальгия по ау-деле и святой. Mais la nuit tombe, il faut rentrer…
и приехать сюда, чтобы быть уверенным в том.
дивин: супы с квельками, фриссоны с квельками, геммиссменты с квельками
inarticulйs…[278] Сабатье
«…пусть эта книга, которую написал мой брат, поможет нам…
наши усилия не ограничивались Квелькес Фриссонс[279], Дж».
В сам день Пасхи[280] 1919 года Вильнюс и Вильнюсская область были
бронированный и зарегистрированный на территории Польши. «Хороший город», город его молодости,
поприветствовал Начальника с песней, молитвой и слезами.
самого Пилсудского неожиданно. Днем победы для Польши был
день поражения Литвы. Но шеф, планируя федерацию, создал факты.
из Вильнюса, он думал, что ему будет легче иметь дело с Каунасом.
чем из Варшавы. Во вторую годовщину взятия Вильнюса, Пилсудский пришел в
и от имени Республики Польша принял власть над
Вильнюс.
«В день великого триумфа», — сказал он представителям собрания.
Вильнюсского общества — триумф польского триумфа, который все здесь так горячо.
Собравшиеся чувствуют, что я не могу не протянуть руку через кордон, который разделяет нас.
тем в Каунасе, кто может стать днем нашего триумфа,
они считают днем поражения и траура. Я не могу не протянуть руку помощи, взывая к
согласия и любви. Я не могу не считать их братьями.
Однако литовцы никогда не давали Польше это присвоение их
столица.
15 августа 1919 г. Карла и Генрик Пшевлоцкие поженились на
что оба звания в форме прибыли.
Осенью я принял должность преподавателя в Общеобразовательной школе.
Железнодорожный вокзал №4 на улице Żelazna. Должно быть, был большой дефицит
в преподавании, так как я был занят, без всякой квалификации.
и был уполномочен преподавать естественные науки и рисунки.
Много лет назад я ковал физику и химию для школьных экзаменов без каких-либо
помочь, потому что я был заинтересован в этих вещах, так что мне удалось сказать кое-что.
девушкам из старейшего отделения и даже импровизировать.
химические эксперименты. Мне нравились эти дети, и я им нравился.
Я также записался в университет и ходил на дневные лекции.
Профессор Кляйнер, который готовил своих студентов к поступлению в колледж.
Польские исследования.
В то время Антек Марильский вернулся в Варшаву из Киева, точно так же…
как и мой брат из Санкт-Петербурга, очень изменился. Больше не было
чтобы воссоздать наш «фаланстер». Глубокая дружба и беспокойство остались
о нем, ищет свой путь, полный дилемм, занимается любовью и болеет.
Мистер Мэрильский, опасаясь, возможно, нашего влияния, послал его к
Париж изучать философию, но философские домыслы не были
в способностях Антека, который был человеком действия. идея Толстого
пацифизма остался лояльным, и к армии, несмотря на угрозу для страны.
и всеобщая мобилизация в 1920 году не присоединилась. В 1922 году по совету
Отец Корнилович, просвещенный пастор академической молодежи,
Марилинки встретилась с Ружей Чацкой, тогда еще францисканцем.
Потеряв зрение в двадцать два года, она познакомилась с
с методами обучения слепых во Франции и Швейцарии, и решил.
чтобы разобраться с проблемой темноты в Польше.


Spotkanie Antka z matką Czacką miało nadać jego życiu treść i cel. Jako
dwudziestoośmioletni młodzieniec znalazł pod jej rozumnym
i doświadczonym kierunkiem pole pracy w duchu swoich dążeń i zdolności.
W długoletniej wspуłpracy z matką Czacką i księdzem Korniłowiczem
stworzyli wielkie dzieło – Zakład Opieki dla Ociemniałych w Laskach pod
Warszawą, dzieło, ktуre przetrwało wszystkie klęski kraju, promieniując
duchem światłego katolicyzmu na całą Polskę, znajdując przyjaciуł
i fundusze też za granicą – dziełu temu pozostał Antoni Marylski wierny do
samej śmierci w 1973 roku. W ostatnich latach życia przyjął święcenia
kapłańskie.

Встреча Антека с его матерью Чачкой должна была наполнить его жизнь содержанием и смыслом. Как
двадцати восьмилетний молодой человек, найденный под ее мудрым…
и опытного направленного поля работы в духе своих устремлений и способностей.
В своем многолетнем сотрудничестве с матерью Чаткой и отцом Корниловичем
они создали большую работу — отдел по уходу за слепыми в Ласки под руководством
Варшава, работа, которая пережила все бедствия в стране, излучающая
в духе светлого католицизма по всей Польше, находит друзей.
и средства также за границей — Энтони Марильский остался верен этой работе, чтобы
самая смерть в 1973 году. В последние годы своей жизни он посвятил себя
священник.

 

 

 

 


Материалы разные

Европа в семье. Время перемен. Мария Чапская.

003 Czas odmieniony

005 Część piąta. Niepodległość Часть пятая Независимость