03 Wojsko Polskie Войско Польское

Материалы разные

Европа в семье. Время перемен. Мария Чапская.

003 Czas odmieniony

002 Część druga. Rewolucja


Mińsk tymczasem przechodził z rąk do rąk, w pewnej chwili samorzutnie
władze miejskie znalazły się w rękach polskich, dzięki polskim oddziałom
wojskowym kwaterującym w mieście i jego okolicach.
Już od początku wojny tworzyły się ochotnicze grupy żołnierzy polskich
wyłączanych z wojska rosyjskiego. Jedną z pierwszych był Legion Puławski,
formacja ochotnicza z komendą polską i odrębnym umundurowaniem. Od
pierwszego szwadronu, zorganizowanego w styczniu 1916 roku w okolicy
Maciejowic, poprzez trudy, wędrуwki i walki, formacja, stale szykanowana
przez rosyjskie władze wojskowe patrzące złym okiem na zbrojących się
Polakуw, korzystając ze słabości rosyjskiego dowуdztwa, a następnie
z chaosu rewolucyjnego, rozrosła się, Legion Puławski przekształcił się
w dywizjon, wsławił obroną Stanisławowa przy odstępowaniu wojsk
rosyjskich i pamiętną męstwem żołnierzy i umiejętnością dowуdztwa bitwą
pod Krechowcami. Z rozkazu naczelnego wуwczas wodza armii rosyjskiej,
Korniłowa, dywizjon polski został przerzucony na Białoruś do formującego
się pod Mińskiem Pierwszego Korpusu polskiego generała Dowbora-
Muśnickiego, do ktуrego ściągali zewsząd Polacy z carskiej armii
w rozkładzie.
W początkach września 1917 roku dywizjon rozkwaterował się
w majątku Dukora pod Mińskiem. Żołnierze odmуwili przysięgi na wierność
rewolucyjnemu Rządowi Tymczasowemu.
Wypracowany został tekst własny, całkiem odrębny, na wierność
Rzeczypospolitej Polskiej. 27 marca 1917 roku wedle tego tekstu dywizjon
został zaprzysiężony, a 5 kwietnia z rozkazu dowуdcy przemianowany na pułk.
Jesienią 1917 roku nastąpiło nasze spotkanie z 1. Pułkiem
Krechowieckim, z ktуrym miały nas powiązać następnie losy tylu drogich
nam chłopcуw.
Wstąpili wtedy do niego nasi bracia, kuzynowie, przyjaciele, a walczyło
i zginęło w nim następnie kilku nieodżałowanych.
W jakimś prywatnym lokalu odbył się wуwczas w Mińsku raut dla
oficerуw l. Pułku. Oświetlenie salonуw, blask zastawy stołowej, strojуw
i klejnotуw pięknych, podnieconych przyjęciem pań mińskich: Dziekońskiej,
Czarnockiej, Danglowej, Wańkowiczowej, amaranty mundurуw – to
wszystko złożyło się dla mnie na kolorowy, radosny obraz.
Oficerowie zaprosili następnie wszystkich sympatykуw Pułku, krewnych
i znajomych do Dukory, gdzie w pałacu Hartingуw mieścił się sztab Pułku
i dokąd i my nazajutrz pojechałyśmy.
Ze starych kasztanуw w jesiennym słońcu leciały liście. Cały park
pałacowy był zasłany złotem. Sztab umieścił się w pałacu, w rozległej sali
jadalnej wstawiono długi stуł dla gości. Przemawiał jeden tylko pułkownik,
Bolesław Mościcki, spięty skoncentrowaną energią, żołnierz-Polak, dowуdca
z wyboru l. Pułku.
Swoje krуtkie przemуwienie zakończył pułkownik toastem na rzecz
polskiej armii, ostoi wolności i niepodległości Ojczyzny, oraz hasłem
każdego żołnierza polskiego: „Niech żyje wolna, niepodległa, zjednoczona
Polska!”. Zagrała orkiestra, tańczono, ale bez ochoty – każdy chyba
o zmierzchu tego jesiennego dnia przeczuwał zagrożenie naszej
zaimprowizowanej polskiej armii w obcęgach dwуch wrogich sił. Zapalono
kandelabry. U szczytu długiego stołu siedział z głową odrzuconą na oparcie
fotela rotmistrz Bronisław Romer, dowуdca trzeciego szwadronu; na krześle,
prawie u jego stуp, Zygmunt Podhorski, dowуdca drugiego. Znaliśmy ich z krakowskich karnawałуw. Romer pochodził z Inflant, wysoki szatyn
o regularnych, cienkich rysach, żołnierskiej postawie, wysoko nosił głowę.
Podhorski, niebieskooki blondyn, z bardzo licznego „plemienia” Podhorskich
z Ukrainy, towarzysz i przyjaciel Romera – radzili nad czymś tego wieczoru,
zamyśleni, obojętni na ruch i gwar otaczający. I tak mi została w żywej
pamięci ta grupa, w migotliwym blasku świec, przy stole biesiadnym
w Dukorze.

 

Тем временем Минск переходил из рук в руки, в какой-то момент спонтанно…
муниципальные власти оказались в польских руках, благодаря польским войскам.
военные кварталы в городе и его окрестностях.
С начала войны были сформированы добровольные группы польских солдат.
исключенных из русской армии. Одним из первых был Пулавский легион,
Волонтерское формирование с польским командованием и отдельной формой. С
первая эскадрилья, организованная в январе 1916 года в этом районе.
Мацеёвич, через невзгоды, блуждания и схватки, строй, постоянно притесняемый
российскими военными властями, плохо смотрящими на броневиков.
Поляки, воспользовавшись слабостями русского командования, а затем…
из революционного хаоса, выросшего, Пулавский легион был трансформирован
в эскадрилье, он прославил оборону Станислава, когда войска сдавались.
русская и запоминающаяся храбрость воинов и умение командовать битвой.
под Креховцом. По приказу вождя он берет вождя русской армии,
Корниников, польская эскадрилья переведена в Беларусь в форме
в Минск первого польского корпуса генерала Даубора —
Мусницкий, к которому отовсюду притягивались поляки из царской армии.
в расписании.
В начале сентября 1917 года эскадрилья осела.
в поместье Дюкора под Минском. Солдаты произнесли клятву верности.
революционному Временному правительству.
Отдельный текст, вполне отдельный, был разработан для того, чтобы быть верным
Республики Польша. 27 марта 1917 года, согласно этому тексту, подразделение
был приведен к присяге и 5 апреля по приказу командира переименован в
Полк.
Осенью 1917 года мы встретились с 1-м полком.
Креховицкий, с которым нас тогда связала судьба столь многих дорогостоящих
с нами, мальчиками.
Потом пришли наши братья, кузены, друзья и подрались…
а потом несколько несчастных погибли в нем.
В каком-то уединенном месте в Минске был проведен рейс на
офицеров полка. Освещение салонов, блеск столовой посуды, наряды.
и драгоценности прекрасных, взволнованных минских дам: Дзёконьской,
Черноцкая, Данглова, Ванькович, амаранты форменной одежды —
все сделало для меня красочную, радостную картину.
Затем офицеры пригласили всех сочувствующих полку, родственников.
и друзьями в Дукору, где во дворце Хартингува был расположен штаб полка.
и куда мы пошли на следующий день.
Старые каштаны на осеннем солнце летали листьями. Весь парк
дворец был покрыт золотом. Персонал был размещен во дворце, в просторном зале…
в столовую был вставлен длинный стол для гостей. Говорил только один полковник,
Болеслав Мосцицкий, напряженный с концентрированной энергией, солдат-поляк, колдунья-врач.
по моему выбору. Полк.
Он закончил свою короткую речь тостом полковника за
польской армии, прибежища свободы и независимости родины, и лозунг
каждого польского солдата: «Да здравствует свободный, независимый, объединенный
Польша!» Оркестр играл, танцевал, но не по своей воле — все, наверное…
в сумерках того осеннего дня, он почувствовал опасность нашего
импровизированной польской армии в щипцах двух враждебных сил. был зажжен.
канделябры. На вершине длинного стола, он сидел с головой, прижатой к спинке.
Ротомастер Бронислав Ромер, командир третьей эскадрильи; в кресле,
почти на своем шпиле, Зигмунт Подгорский, второй лидер. Мы знали их
с краковских карнавалов. Ромер приехал из Инфланта, высокого гардероба.
с регулярными, тонкими чертами, солдатским отношением, он держал голову высоко.
Подгорский, голубоглазый блондин, из очень многочисленного «племени» Подгорских.
из Украины, товарищ и друг Ромера — они кое-что посоветовали в тот вечер,
вдумчивый, безразличный к пробкам и суматохе вокруг. И он остался со мной жив.
в память об этой группе, в мерцании свечей, за пиршественным столом.
в Дукоре.


Rotmistrz Władysław Anders przyprowadził wуwczas do Pułku silny
szwadron, złożony z Polakуw wycofanych z zapasowego pułku gwardii,
napływali też młodzi po ukończeniu szkуł wojskowych, zaciągała się
szlachta z okolicznych zaściankуw i dworуw; Pułk wzrуsł do sześciu
szwadronуw.
Rуzi, szesnastoletniej, asystował tego wieczora rotmistrz Anders,
błyskając zębami w krуtkich, zdobywczych uśmiechach. Przed nocą
odprowadził ją do kwatery Stasia, gdzie miała nocować.
Wspomnienie tej migawkowej idylli jesiennego wieczoru w Dukorze
przetrwało dwie wojny i długie jeszcze lata. Generał pamiętał „Rуzinkę”
i ona jego pamiętała. „(…) zamknięta karta historii – pisała w czerwcu 1970
roku po śmierci Generała. – Nawet i mnie prześladuje to widmo młodości
najwcześniejszej mojej, zachwytu niezmiernego tym Kmicicem, bo tak sobie
Kmicica wyobrażałam – no, a potem poszła historia świata, trzęsienia ziemi,
naszej ziemi, i morze łez i pogmatwanych losуw ludzkich, i znowu rola,
ktуrej się podjął. Ale go już nie widziałam nigdy i tak mi został w pamięci
jaskrawo…”
Jуzio zabrał mnie do swojej kwatery, mieszkał w pobliskiej wsi
Korowajewo, w chłopskiej chacie. Ustąpił mi swoje łуżko polowe, sam spał
na ławie. Wczesnym, pochmurnym rankiem wędrowaliśmy wzdłuż małego
potoku po wilgotnej łące, rozważając naszą i naszego wojska niepewną przyszłość. Co będzie z Korpusem Dowbora w razie dalszej ofensywy
niemieckiej? Co będzie w razie zawieszenia broni?… A co z naszym
marzeniem o Paryżu? Wyższych studiach?
Nasz miły furman, Michaś Przywara, stał już z końmi przed pałacowym
podjazdem. Żegnali nas bracia i ich koledzy. Niesporo było odjeżdżać,
niesporo ich żegnać.
Ułani, ułani
malowane dzieci…
W początkach następnego roku 1. Pułk miał być przerzucony w pobliże
Bobrujska, gdzie się koncentrowały inne jednostki polskie, wyłączone z armii
rosyjskiej. Szуsty szwadron rotmistrza Andersa zatrzymał się wtedy na jedną
dobę w Przyłukach. Czy tak mu wypadła droga, czy też może dowуdca chciał
odnowić znajomość z Dukory? Żołnierze rozkwaterowali się we dworze,
jeden pluton zajął naszą salę jadalną, gdzie naniesiono słomy i umoszczono
im legowiska. Oficerowie zajęli gościnne pokoje, a przyjmowaliśmy ich
w naszym gуrnym saloniku. Nazajutrz szwadron formował się na trawniku
przed domem. Było mroźno i śnieżno. Padły rozkazy, ruszyli czwуrkami
aleją ku gościńcowi.
Jeszcze jedno pożegnanie.
Coraz częstsze były starcia polskich oddziałуw ze zbolszewizowanymi
oddziałami rosyjskimi i uzbrojonym chłopstwem: polskie wojsko było dla
ludności białoruskiej, stale agitowanej przez bolszewickich agentуw,
wojskiem „pańskim”, należało je rugować, by zawładnąć ziemią, na tyle
chłopi rozumieli bolszewicką propagandę, a bolszewikom chodziło ponadto
o to, by nie dopuścić do połączenia pułku z korpusem w Bobrujsku
i przeszkodzić koncentracji sił polskich. Prуby porozumienia i nawiązania łączności poprzez front z komendantem
Piłsudskim i Legionami nie udały się. Piłsudski był już internowany
w Magdeburgu, a Legiony – oficjalnie – rozwiązane.
Coraz gorsze stosunki Korpusu Dowbora z bolszewikami doprowadziły
do otwartej wojny.
Pułkownik Mościcki postanowił wуwczas przedrzeć się siłą przez front
w celu porozumienia z Radą Regencyjną, ale ten wypad, w połowie lutego,
w sto dwadzieścia koni, pod dowуdztwem rotmistrza Romera, po krwawej
potyczce z oddziałami frontowymi skończył się odstąpieniem szwadronu.
Wtedy pułkownik zdecydował przedostać się sam przez front
w przebraniu chłopskim, mając za przewodnikуw Radziwiłłowskich
gajowych (setki hektarуw poleskich błot i lasуw stanowiły część rozległych
dуbr Radziwiłłowskiej ordynacji dawidgrуdzkiej).

Роттермастер Владислав Андерс привёл сильных в полк.
эскадрилья, состоящая из поляков, выведенных из запасного гвардейского полка,
они также пришли к молодым людям после окончания военных училищ, она поступила в армию.
дворянство из окрестных деревень и усадеб; полк поднялся до шести
эскадрильи.
Роуз, шестнадцатилетней, в тот вечер помогал Роттермастер Андерс,
мигает зубами, покоряя улыбки. До вечера
он отвез ее в каюту Стасии, где она должна была провести ночь.
Память об этой идиллии осеннего вечера в Дукоре.
пережил две войны и еще много лет. Генерал вспомнил «Рузинку».
и она запомнила его. «…закрытая страница истории», — написала она в июне 1970 года.
через год после смерти генерала. — Даже меня преследует этот призрак молодости.
моего самого раннего, неизмеримого восхищения этим Кмичичем, потому что это так…
Кмицика, как я себе представлял — ну, тогда история мира пошла, землетрясения,
нашей земли, и море слез и запутанных человеческих судеб, и снова роль,
что он взялся за это. Но я никогда не видел его раньше, и он до сих пор в моей памяти.
«ярко…»
Хузио отвел меня в свою каюту, жил в близлежащей деревне.
Коровайево, в крестьянской хижине. Он дал мне свою полевую кровать, спал один.
на скамейке запасных. Ранним пасмурным утром мы прогулялись немного…
ручья на влажном лугу, учитывая, что наши и наши войска не уверены.
будущее. Что случится с Дауборским корпусом в случае дальнейшего наступления…
Немецкий? Что если будет перемирие… А как же наш
мечта о Париже? Степень колледжа?
Наш милый вагон, Михаил Пшивара, уже стоял с лошадьми перед дворцом.
на подъездной дорожке. Мы попрощались с нашими братьями и их коллегами. Уезжать было не так уж и сложно,
…и я не уверен, что смогу с ними попрощаться.
Эм, эм, эм…
Нарисованные дети…
В начале следующего года 1-й полк должен был быть переброшен поблизости.
Бобруйска, где были сосредоточены другие польские части, исключена из армии.
Русский. Шестая эскадрилья Ротермастера Андерса затем остановилась на одной…
день в Арках. Так он добился своего, или командир хотел.
чтобы возобновить ваши отношения с Дукорой? Солдаты устроились в суде,
один взвод занял нашу столовую, где они положили солому и заставили
их кровати. Офицеры забрали комнаты для гостей, и мы получили их…
в нашей гостиной. На следующий день на газоне сформировалась эскадрилья.
перед домом. Было холодно и снежно. Были отданы приказы, и они пошли через четыре…
вниз по проспекту к гостю.
Еще одно прощание.
Все чаще происходили стычки между польскими войсками и болчонками…
Русские войска и вооруженные крестьяне: польская армия была для
белорусского населения, постоянно агитируемого большевистскими агентами,
армией «сэр», они должны были быть прочными, чтобы захватить землю, достаточно.
крестьяне понимали большевистскую пропаганду, а большевики также имели в виду…
чтобы помешать полку присоединиться к телу Бобруйска.
и препятствовать концентрации польских сил.
Попытки связаться и установить связь через фронт с командиром…
Пилсудский и Легионы потерпели неудачу. Пилсудский уже был интернирован
в Магдебурге, и Легионы официально распущены.
Все более и более плохие отношения Дауборского корпуса с большевиками привели к тому.
чтобы открыть войну.
Полковник Мосцицкий решил пробиться сквозь фронт.
чтобы достичь соглашения с Советом по регентству, но эта поездка, в середине февраля,
на ста двадцати лошадях, под командованием Роттердамского мастера Ромера, после того, как проклятый
Стычка с фронтовыми войсками закончилась сдачей эскадрильи.
Тогда полковник решил пройти через фронт в одиночку.
под видом крестьянина, имея в качестве своего проводника семью Радзивилловских.
(сотни гектаров грязи и леса были частью обширных
Совет Министров Республики Польша (Распоряжение князя Радзивилловского Давидгрудского).


Towarzysząca pułkownikowi kilkuosobowa delegacja rozproszyła się dla
niepoznaki w lesie. Czy nastąpiła zdrada? Wszyscy wpadli w ręce
uzbrojonego chłopstwa. Pułkownik poległ po krуtkiej walce. Zakopane
w lesie zwłoki odnaleziono po odstąpieniu bolszewikуw, przewieziono do
Mińska i złożono w podziemiach katedry.
W 1921 roku, wydane przez białoruskie władze, spoczęły w podziemiach
kościoła Świętego Krzyża w Warszawie, a wуdz naczelny, Naczelnik
Państwa Jуzef Piłsudski odznaczył trumnę pułkownika Bolesława
Mościckiego wojennym orderem Virtuti Militari.
Ciężka żałoba padła na Pułk Krechowiecki.
18 lutego 1918 roku dowуdztwo niemieckie niespodziewanie wznowiło
ofensywę, zajmując bez oporu kraj pogrążony w chaosie. Na południu zajęli
Niemcy Ukrainę, na pуłnocy Pskуw i Narwę, docierając do bram stolicy.
Mińsk został zajęty bez boju.
Po okresie bolszewickiego terroru polsko-białoruska ludność miasta oraz liczni uchodźcy witali Niemcуw jak wybawicieli.
W początkach marca został, po długich przetargach, podpisany
w Brześciu traktat separatywnego pokoju. Warunki niemieckie były dla Rosji
haniebne.
„Pokojem hańby” nazwał Lenin traktat brzeski – „w obliczu prawa
niebyłym, ale w danej chwili koniecznym”.

Делегация в составе нескольких человек, сопровождавших полковника, рассеялась для того, чтобы
никаких следов в лесу. Произошла измена? Они все попали в руки
вооруженного крестьянства. Полковник погиб после короткого боя. Закопане
в лесу, трупы были найдены после того, как большевики сдались, перевезены в
Собор был заложен в подвале Минска.
В 1921 году по распоряжению белорусских властей собор был похоронен в подвале.
костела Святого Креста в Варшаве, и главного исполнительного директора
Господин и госпожа Юзеф Пилсудски украсили гроб полковника Болеслава
Военный приказ Мощицкого «Виртути Милитари».
Тяжелый траур упал на Креховицкий полк.
18 февраля 1918 года немецкое командование неожиданно возобновило
наступление, оккупация страны в хаосе без сопротивления. На юге они заняли
Германия Украина, на севере Пскова и Нарвы, достигая ворот столицы.
Минск был оккупирован без боя.
После периода большевистского террора польско-белорусское население города и
многочисленные беженцы приветствовали немцев как спасителей.
В начале марта, после долгих тендеров, он был подписан
в Бресте, Договор о раздельном мире. немецкие условия были для России
позорно.
«Комната позора», которую Ленин назвал Брестским договором —
не инопланетянин, а необходимый в данный момент».

 

 


Материалы разные

Европа в семье. Время перемен. Мария Чапская.

003 Czas odmieniony

002 Część druga. Rewolucja